Xəbərlər

 ISO 19011 standartının yeni - 4-cü versiyası nəşr edilib

“ISO 19011:2026 İdarəetmə sistemlərinin auditinin keçirilməsi üzrə rəhbəredici sənəd” adlı beynəlxalq standartın 4-cü versiyası rəsmi olaraq dərc edilib.

Bildiyiniz kimi, əvvəlki 2018-ci il nəşrindən bu yana qlobal iş mühitində, texnologiyada və idarəetmə sistemlərinin strukturunda (məsələn, rəqəmsallaşma, süni intellektin auditdə tətbiqi, uzaqdan audit mexanizmləri və kibertəhlükəsizlik riskləri) çox böyük dəyişikliklər baş vermişdi.

ISO 19011:2026 standartının gətirdiyi əsas yeniliklər və diqqət yetirilməsi vacib olan məqamlar adətən aşağıdakı istiqamətləri əhatə edir:

1. Uzaqdan (Hibrid və Virtual) auditlərin şərtləşdirilməsi. Uzaqdan auditlər əvvəllər də mövcud idi, lakin COVID-19 pandemiyası dövründə təşkilatlar və sertifikatlaşdırma qurumları rəqəmsal texnologiyalardan geniş istifadə etməyə məcbur olduqları üçün bu yanaşma sürətlə yayıldı.Yenilənmiş standart uzaqdan auditin artıq audit praktikasının adi hissəsinə çevrildiyini qəbul edir.
Yeni rəhbərlik aşağıdakılar üzrə daha ətraflı tövsiyələr təqdim edir:

  • Uzaqdan auditlərin planlaşdırılması;
  • Kommunikasiya texnologiyalarından istifadə;
  • Uzaqdan müsahibələrin aparılması;
  • Elektron sənədlərin yoxlanılması;
  • Uzaqdan audit zamanı məxfiliyin qorunması;
  • İnformasiya təhlükəsizliyi;
  • Uzaqdan dəlil toplamanın məhdudiyyətləri.

Standart həmçinin qəbul edir ki, müasir auditlərin bir çoxu hibrid audit formasında həyata keçirilir. Bu zaman bəzi fəaliyyətlər uzaqdan, digərləri isə təşkilatın ərazisində yerinə yetirilir.
Məsələn, auditorlar təşkilata səfər etməzdən əvvəl sənədləri uzaqdan nəzərdən keçirə, daha sonra isə proseslərin müşahidəsi və yoxlanılması üçün yerində audit apara bilərlər.

2. Audit zamanı istifadə olunan texnologiyalara daha çox diqqət. Standartda qeyd olunan mühüm yenilik audit prosesində istifadə olunan texnologiyalara daha geniş diqqət ayrılmasıdır. Yenilənmiş standart auditorların getdikcə daha çox aşağıdakılardan istifadə etdiyini nəzərə alır:

  • Rəqəmsal kommunikasiya platformaları;
  • Elektron qeydlər;
  • Uzaqdan əməkdaşlıq alətləri;
  • Verilənlər bazaları və internet saytları;
  • Rəqəmsal sübutlar.

Buna görə də ISO 19011:2026 auditorların uzaqdan və hibrid auditlərdə istifadə olunan texnologiyalar üzrə kifayət qədər səriştəli olmasının vacibliyini vurğulayır. Bu, auditorların İT mütəxəssisi olmasını tələb etmir. Lakin onlar rəqəmsal alətlərdən istifadə etməyi və elektron sübutların, eləcə də uzaqdan ünsiyyətin məhdudiyyətlərini başa düşməlidirlər.

3. Risk əsaslı audit yanaşmasının gücləndirilməsi. Risk əsaslı düşüncə əvvəlki versiyalarda da mövcud idi, lakin yeni nəşrdə bu anlayış daha da gücləndirilir.
Yenilənmiş rəhbərlik auditorların:

  • Audit fəaliyyətlərini risklərə əsasən prioritetləşdirməsini;
  • Əhəmiyyətli məsələlərə fokuslanmasını;
  • Audit resurslarını təsir və əhəmiyyət dərəcəsinə görə bölüşdürməsini;
  • Audit fəaliyyəti ilə bağlı risk və imkanları başa düşməsini vurğulayır.

Bu o deməkdir ki, auditorlar təşkilat üçün kritik olan proseslərə daha çox diqqət ayırmalıdırlar (məsələn, informasiya təhlükəsizliyi auditində giriş nəzarəti və insidentlərin idarə olunması, ekoloji auditdə təhlükəli tullantıların idarə olunması, qida təhlükəsizliyi auditində çirklənmənin qarşısının alınması tədbirləri).

4.Təşkilatın konteksti üzrə genişləndirilmiş rəhbərlik. İdarəetmə sistemi standartları təşkilatlardan öz kontekstlərini müəyyən etməyi tələb edir.
Buraya daxildir:

  • Daxili və xarici məsələlər;
  • Maraqlı tərəflər;
  • Risklər və imkanlar.

Buna görə yenilənmiş ISO 19011 auditorların bu məsələləri necə qiymətləndirməli olduqlarına dair əlavə rəhbərlik təqdim edir.

5. Audit sübutları üzrə daha ətraflı rəhbərlik. ISO 19011:2026 audit sübutları və onların etibarlılığı ilə bağlı rəhbərliyi də genişləndirir.
Standart aşağıdakı əsas prinsipləri bir daha vurğulayır:

  • Yalnız yoxlanıla bilən məlumatlar audit sübutu kimi qəbul edilməlidir;
  • Auditorlar toplanmış məlumatın etibarlılığını qiymətləndirməlidirlər;
  • Sübutlar kifayət qədər konkret və izlənilə bilən olmalıdır;
  • Seçmə üsulu (sampling) auditin vacib aləti olaraq qalır.

Əlavə olaraq aşağıdakı mövzular barədə daha geniş izahlar verilir:

  • Uzaqdan dəlil toplama;
  • Virtual məkanlar;
  • Elektron qeydlər;
  • Dəlillərlə işləyərkən məxfiliyin qorunması.

Standart qəbul edir ki, uzaqdan sübut toplamaq əlavə məhdudiyyətlər və qeyri-müəyyənliklər yarada bilər və auditor nəticə çıxararkən bunları nəzərə almalıdır.

6. Auditor səriştəliliyinə dair yenilənmiş gözləntilər. Yeni versiya auditorların səriştəliliyi ilə bağlı gözləntiləri də yeniləyir.
Ənənəvi audit bacarıqları ilə yanaşı, auditorların aşağıdakı sahələrdə də bilik və bacarıqlara malik olması gözlənilir:

  • Uzaqdan audit metodları;
  • Rəqəmsal kommunikasiya texnologiyaları;
  • Elektron məlumatların idarə olunması;
  • Uzaqdan əməkdaşlıq alətləri.

Standart davamlı peşəkar inkişafın əhəmiyyətini də vurğulayır.
Auditorların səriştəliliyi aşağıdakılar vasitəsilə qorunmalı və inkişaf etdirilməlidir:

  • Təlimlər;
  • Auditlərdə iştirak;
  • Peşəkar özünüinkişaf;
  • Konfrans və seminarlar;
  • Praktiki təcrübə.

7. Sağlamlıq, təhlükəsizlik və mühafizəyə daha çox diqqət. Yenilənmiş standart auditorların audit zamanı qorunmasına dair tələbləri də genişləndirir.
Yeni rəhbərlik aşağıdakılarla bağlı əlavə tövsiyələr təqdim edir:

  • Peşə sağlamlığı və təhlükəsizliyi;
  • Fövqəladə hallar;
  • Təhlükəsizlik tədbirləri;
  • Fərdi mühafizə vasitələrinin istifadəsi və sairə.

Bu dəyişikliklər son illərin təcrübəsini əks etdirir və audit planlaşdırılarkən audit qrupunun təhlükəsizliyinin də nəzərə alınmasının vacibliyini vurğulayır.

Tərəfdaşlar